Jajka od lat należą do produktów cenionych za wysoką wartość odżywczą. Choć wiele osób skupia się przede wszystkim na zawartym w nich białku, to właśnie żółtko dostarcza szczególnie szerokiego zestawu witamin, minerałów i innych ważnych związków. Czy oznacza to, że białko jaja jest mniej wartościowe?
Białko jaja – źródło pełnowartościowych aminokwasów
Białko jaja kurzego jest uznawane za produkt o bardzo wysokiej wartości biologicznej. Zawiera wszystkie aminokwasy potrzebne organizmowi, w tym aminokwasy egzogenne. Człowiek nie jest w stanie wytworzyć ich samodzielnie, dlatego musi dostarczać ich wraz z dietą.
To właśnie dlatego białko jaja często wykorzystywane jest jako punkt odniesienia przy ocenie jakości innych źródeł białka. Jest łatwo przyswajalne i może być ważnym elementem diety osób dbających o odpowiednią podaż tego składnika.
Nie oznacza to jednak, że samo białko jest najbardziej odżywczą częścią jajka. Pod względem różnorodności składników odżywczych zdecydowanie wyróżnia się żółtko.
Żółtko jajka i jego skład
Żółtko zawiera tłuszcze, witaminy oraz składniki mineralne. Jest również źródłem substancji, które pełnią ważne funkcje w organizmie. Znajdują się w nim m.in. lecytyna, cholina, luteina i zeaksantyna.
Żółtko dostarcza także witamin rozpuszczalnych w tłuszczach – A, D, E i K – oraz części witamin z grupy B. Co więcej, w jajach obecne są takie składniki mineralne jak fosfor, potas, wapń, żelazo, cynk i selen.
Ze względu na zawartość tłuszczu żółtko jest bardziej kaloryczne od białka. Nie należy jednak utożsamiać większej kaloryczności z gorszą jakością produktu. Tłuszcze są bowiem potrzebne do prawidłowego funkcjonowania organizmu i umożliwiają wykorzystanie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.
Sprawdź też, jak dieta bogata w błonnik wspiera odporność i ochronę przed infekcjami.
Cholina i lecytyna ważne dla mózgu
Jednym z interesujących składników żółtka jest cholina. Związek ten uczestniczy w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego oraz metabolizmie wątroby. Jest również ważny podczas rozwoju układu nerwowego dziecka.
Żółtko jajka zawiera także lecytynę, która jest składnikiem błon komórkowych i tkanek układu nerwowego. Uczestniczy też w przemianach lipidów i cholesterolu.
Warto zwrócić uwagę na obecność luteiny i zeaksantyny. Są to karotenoidy o właściwościach antyoksydacyjnych, które gromadzą się m.in. w strukturach oka. Odpowiednia podaż tych związków wraz z dietą jest istotnym elementem dbania o wzrok.
Czy cholesterol w jajkach jest powodem do obaw?
Jajka zawierają stosunkowo dużo cholesterolu pokarmowego, dlatego przez lata zalecano ograniczanie ich spożycia. Obecnie wiadomo, że zależność między ilością cholesterolu dostarczanego z żywnością a jego stężeniem we krwi jest bardziej złożona.
Organizm poszczególnych osób może bowiem różnie reagować na cholesterol znajdujący się w diecie. W przypadku osób zdrowych większe znaczenie dla profilu lipidowego ma ogólny sposób odżywiania, w tym rodzaj spożywanych tłuszczów oraz udział wysoko przetworzonej żywności.
Nie oznacza to, że każdy może bez ograniczeń spożywać dowolną liczbę jaj. Sposób żywienia powinien być dostosowany do indywidualnego stanu zdrowia i zaleceń lekarza lub dietetyka, szczególnie w przypadku istniejących zaburzeń gospodarki lipidowej.
Czy sposób hodowli kur wpływa na wartość jaj?
Na skład odżywczy jaj wpływa wiele czynników. Znaczenie ma rasa kury, sposób jej żywienia, pora roku oraz rodzaj stosowanej paszy.
Szczególnie istotna jest dieta kur. Rodzaj tłuszczów znajdujących się w paszy może wpływać na profil kwasów tłuszczowych obecnych później w jajku. Znaczenie może mieć także dostęp ptaków do światła słonecznego, który wiąże się z zawartością witaminy D w żółtku.
Nie można więc jednoznacznie powiedzieć, że każde jajko z konkretnego rodzaju hodowli będzie miało identyczny skład. O jego wartości odżywczej decyduje wiele elementów.
A tutaj tłumaczymy, jak babka płesznik działa na zaparcia.
Żółtko czy białko jajka – co wybrać?
Obie części jajka mają swoje zalety. Białko jest przede wszystkim bardzo dobrym źródłem pełnowartościowego białka. Z kolei żółtko dostarcza znacznie bardziej różnorodnego zestawu składników odżywczych.
Dlatego rezygnacja z żółtka nie zawsze jest korzystna. W przypadku zdrowej osoby całe jajko może stanowić wartościowy element zbilansowanej diety. To właśnie połączenie białka i żółtka sprawia, że jajko jest produktem o wyjątkowo bogatym składzie.
