Demencja najczęściej kojarzy się z osobami starszymi, ale czasami objawy przypominające otępienie mogą pojawić się również u dzieci. Szczególnie ważnym sygnałem jest utrata umiejętności, które dziecko wcześniej już opanowało. W takiej sytuacji potrzebna jest dokładna diagnostyka, ponieważ przyczyną mogą być różne choroby neurologiczne, metaboliczne lub genetyczne.
Czym jest demencja u dziecka?
Demencja nie jest pojedynczą chorobą, lecz zespołem objawów związanych z pogorszeniem funkcjonowania mózgu. Mogą one obejmować pamięć, koncentrację, mowę, myślenie, zachowanie lub wykonywanie codziennych czynności.
U dziecka szczególnie istotny jest regres rozwoju, czyli utrata wcześniej zdobytych umiejętności. Dziecko, które wcześniej swobodnie mówiło, uczyło się, bawiło z rówieśnikami lub samodzielnie wykonywało określone czynności, może zacząć mieć z nimi coraz większe problemy.
Nie każda trudność z nauką, pamięcią czy zachowaniem oznacza jednak demencję. Podobne objawy mogą mieć wiele innych przyczyn, dlatego nie należy samodzielnie stawiać takiego rozpoznania.
Demencja u dzieci i jej pierwsze objawy
Początkowe symptomy mogą być mało charakterystyczne. Czasem rodzice lub nauczyciele zauważają je dopiero wtedy, gdy zaczynają wyraźnie wpływać na naukę albo codzienne funkcjonowanie.
Niepokój mogą wzbudzać:
- wyraźne pogorszenie pamięci i koncentracji,
- zapominanie wcześniej poznanych informacji lub umiejętności,
- trudności z wykonywaniem czynności, które wcześniej nie sprawiały problemu,
- nagłe pogorszenie wyników w nauce,
- problemy z mówieniem, rozumieniem wypowiedzi lub dobieraniem słów,
- pogorszenie koordynacji ruchowej i sprawności manualnej,
- wycofanie z kontaktów z rówieśnikami,
- wyraźne zmiany zachowania lub osobowości.
Dziecko może stać się bardziej apatyczne, drażliwe, lękliwe albo stracić zainteresowanie aktywnościami, które wcześniej sprawiały mu przyjemność.
A tutaj zdradzamy, jaki wpływ na demencję mają wykształcenie i styl życia.
Najważniejszy jest regres rozwoju
Pojedyncze zapomnienie, czy gorszy okres w szkole, nie powinny być automatycznie traktowane jako objaw poważnej choroby. Szczególnej uwagi wymaga natomiast sytuacja, w której dziecko traci wcześniej nabyte umiejętności.
Warto obserwować, czy trudności się powtarzają i czy z czasem stają się bardziej widoczne. Pomocne może być zapisywanie, kiedy pojawiły się pierwsze zmiany i czego dokładnie dotyczą. Warto również porozmawiać z nauczycielem lub wychowawcą, ponieważ część problemów może być lepiej widoczna w szkole niż w domu.
Jak wygląda diagnostyka?
Jeżeli rodzic zauważa postępujące zmiany w funkcjonowaniu dziecka, pierwszym krokiem powinna być konsultacja z pediatrą. W zależności od objawów lekarz może skierować dziecko między innymi do neurologa dziecięcego, psychologa, psychiatry dziecięcego lub genetyka.
Diagnostyka może obejmować:
- szczegółowy wywiad dotyczący rozwoju dziecka,
- badanie neurologiczne,
- ocenę funkcji poznawczych i rozwoju,
- badania laboratoryjne,
- badania obrazowe, np. rezonans magnetyczny,
- w określonych przypadkach badania genetyczne lub metaboliczne.
Celem nie jest wyłącznie ustalenie, czy występuje demencja. Bardzo ważne jest znalezienie przyczyny objawów, ponieważ od niej zależy dalsze postępowanie.
Demencja u dzieci – jak można pomóc?
Sposób leczenia i wsparcia zależy od rozpoznanej choroby. W niektórych przypadkach możliwe jest leczenie przyczynowe lub spowalnianie postępu choroby. Z kolei w innych najważniejsze staje się łagodzenie objawów i utrzymywanie możliwie dużej samodzielności.
Duże znaczenie może mieć również rehabilitacja, terapia logopedyczna, terapia zajęciowa i pomoc psychologiczna. W codziennym życiu pomocne jest przewidywalne otoczenie i stały rytm dnia.
Warto:
- przekazywać dziecku krótkie i jasne komunikaty,
- utrzymywać znane rytuały i plan dnia,
- dostosowywać zadania do aktualnych możliwości,
- doceniać wysiłek, a nie tylko osiągnięty rezultat,
- zapewniać dziecku kontakt z bliskimi i możliwość wspólnej aktywności.
A jeśli chcesz wiedzieć, jak zmniejszyć ryzyko demencji, kliknij ten link.
Nie zapominajmy o rodzinie
Choroba dziecka jest dużym obciążeniem również dla rodziców i rodzeństwa. Lęk, bezradność, zmęczenie i smutek są naturalnymi reakcjami na trudną sytuację. Wsparcie psychologa może pomóc rodzinie lepiej radzić sobie z emocjami i codziennymi wyzwaniami.
Jeżeli u dziecka pojawia się wyraźny i postępujący regres rozwoju, problemy z mową, pamięcią, ruchem lub zachowaniem, warto możliwie szybko porozmawiać z lekarzem. Wczesna ocena nie oznacza automatycznie poważnej diagnozy, ale pozwala szybciej znaleźć przyczynę niepokojących zmian.
