Biały nalot na języku czy pieczenie błon śluzowych nie zawsze oznaczają zwykłe podrażnienie. Jedną z możliwych przyczyn jest kandydoza jamy ustnej, czyli nadmierny rozwój drożdżaków z rodzaju Candida. Choroba może dotyczyć zarówno dzieci, jak i dorosłych, szczególnie gdy pojawiają się czynniki sprzyjające zaburzeniu naturalnej równowagi mikroorganizmów.
Jak wygląda grzybica jamy ustnej?
Drożdżaki Candida mogą naturalnie występować w jamie ustnej i zwykle nie powodują problemów. Do rozwoju infekcji dochodzi wtedy, gdy zostają osłabione mechanizmy, które kontrolują ich namnażanie. Najczęstszym gatunkiem odpowiedzialnym za kandydozę jest Candida albicans.
Charakterystycznym objawem jest biały lub kremowy nalot na języku, podniebieniu albo wewnętrznej stronie policzków. W niektórych przypadkach można go częściowo usunąć, odsłaniając zaczerwienioną i wrażliwą błonę śluzową. Kandydoza nie zawsze jednak powoduje nalot.
Możliwe są również:
- pieczenie lub bolesność jamy ustnej,
- zaczerwienienie błon śluzowych,
- suchość w ustach,
- zmiana lub osłabienie odczuwania smaku,
- nieprzyjemny posmak,
- ból podczas jedzenia i przełykania,
- pęknięcia i stan zapalny w kącikach ust.
Nie każdy biały osad na języku jest jednak grzybicą. Podobne zmiany mogą mieć inne przyczyny. Dlatego utrzymujące się lub nawracające objawy powinny zostać ocenione przez lekarza lub stomatologa.
Zobacz też, jak sposób odżywiania wpływa na przyzębie.
Kto jest bardziej narażony?
Kandydoza może pojawić się w każdym wieku, ale pewne sytuacje zwiększają prawdopodobieństwo jej wystąpienia. Należą do nich przede wszystkim zaburzenia odporności oraz niektóre choroby przewlekłe.
Ryzyko zwiększają:
- stosowanie antybiotyków, zwłaszcza przez dłuższy czas,
- wziewne glikokortykosteroidy,
- niewyrównana cukrzyca,
- suchość jamy ustnej,
- noszenie protez zębowych,
- palenie tytoniu,
- niektóre choroby powodujące obniżenie odporności,
- niedobory wybranych składników odżywczych.
W przypadku osób stosujących steroidy wziewne pomocne może być dokładne płukanie jamy ustnej po zastosowaniu leku. Nie należy jednak samodzielnie odstawiać przepisanych leków.
Diagnostyka kandydozy
Rozpoznanie często można postawić na podstawie wyglądu zmian i badania jamy ustnej. W przypadku nietypowych, nawracających lub opornych na leczenie objawów lekarz może zdecydować o pobraniu materiału do badania mikrobiologicznego.
Ma to szczególne znaczenie, gdy konieczne jest ustalenie gatunku drożdżaka lub przyczyny nieskuteczności wcześniejszego leczenia. Przy częstych nawrotach warto również poszukać czynnika, który sprzyja infekcji. Na przykład takim czynnikiem może być nieprawidłowo kontrolowana cukrzyca, przewlekła suchość jamy ustnej czy problem z protezą.
Grzybica jamy ustnej – leczenie
Leczenie zależy od nasilenia infekcji, jej przyczyny oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Przy łagodnych zmianach często stosuje się leki przeciwgrzybicze działające miejscowo, m.in. preparaty zawierające nystatynę lub mikonazol.
W cięższych przypadkach albo u osób z obniżoną odpornością lekarz może zalecić lek przeciwgrzybiczy działający ogólnoustrojowo, np. flukonazol. Wybór preparatu i długość terapii powinny być ustalone indywidualnie, ponieważ leki przeciwgrzybicze mogą mieć przeciwwskazania i wchodzić w interakcje z innymi preparatami.
Nie należy przerywać zaleconej terapii wyłącznie dlatego, że nalot zniknął. Jednocześnie nie warto samodzielnie przedłużać leczenia – jeśli objawy utrzymują się mimo terapii, potrzebna jest ponowna ocena przyczyny.
A jeśli chcesz wiedzieć, dlaczego zdrowe zęby są istotne w leczeniu nowotworów, kliknij tutaj.
Higiena pomaga zapobiegać nawrotom
Samo leczenie farmakologiczne nie zawsze wystarcza, jeśli utrzymuje się czynnik sprzyjający infekcji. Szczególnie ważna jest prawidłowa higiena jamy ustnej oraz regularne wizyty stomatologiczne.
Osoby korzystające z protez powinny dokładnie je czyścić zgodnie z zaleceniami stomatologa. Protezę należy również regularnie wyjmować, a na noc zazwyczaj pozostawiać poza jamą ustną, chyba że dentysta zaleci inaczej. W przypadku nawracającej kandydozy warto sprawdzić również jej dopasowanie, ponieważ przewlekłe podrażnienie błony śluzowej może sprzyjać problemom.
Pomocne jest także:
- regularne szczotkowanie zębów i języka,
- dbanie o odpowiednie nawodnienie,
- leczenie suchości jamy ustnej,
- ograniczenie palenia tytoniu,
- płukanie jamy ustnej po stosowaniu steroidów wziewnych.
Nie ma natomiast mocnych podstaw, aby traktować specjalne „diety przeciw Candida”, czosnek czy olej kokosowy jako zamiennik leczenia przeciwgrzybiczego. Probiotyki również nie powinny być przedstawiane jako podstawowa metoda leczenia potwierdzonej kandydozy.
Grzybica jamy ustnej – kiedy zgłosić się do lekarza?
Do konsultacji powinny skłonić przede wszystkim utrzymujące się lub nawracające zmiany w jamie ustnej, ból utrudniający jedzenie albo przełykanie oraz brak poprawy po zastosowanym leczeniu.
Szczególnej uwagi wymagają objawy sugerujące zajęcie przełyku, takie jak bolesne lub utrudnione połykanie. U osób z istotnie obniżoną odpornością infekcje grzybicze mogą mieć cięższy przebieg i wymagają szybszej oceny lekarskiej.
