Jak pomagać osobom niewidomym – oferowanie pomocy z szacunkiem

Spotkanie z osobą niewidomą potrafi wywołać niepewność. W takiej sytuacji zaczynamy się zastanawiać, czy pomóc, czy nie przeszkadzać? Co powiedzieć, żeby nie urazić, a jednocześnie być uprzejmym i uważnym? Warto wiedzieć, że dobra pomoc nie polega na domyślaniu się, jakie ktoś ma potrzeby, ale na zwykłej, ludzkiej komunikacji. Wystarczy więc kilka prostych zasad, aby wsparcie było naturalne, potrzebne i mile widziane.

Z perspektywy osoby niewidomej

Brak wzroku nie wyklucza z aktywnego życia zawodowego, społecznego ani rodzinnego. Osoby niewidome również się uczą, pracują, podróżują i podejmują codzienne decyzje tak jak inni. Kluczowe jest jedno: chcą być traktowane z szacunkiem i na równych zasadach.

Należy zaznaczyć, że pomoc bywa potrzebna, ale nie zawsze i nie w każdej sytuacji. A najlepszym rozwiązaniem jest zapytanie i dostosowanie się do odpowiedzi. Pamiętajmy, że komfort pojawia się wtedy, gdy wsparcie jest dokładnie takie, jakiego oczekuje druga osoba.

Warto pamiętać, że osoba niewidoma:

• czasem potrzebuje pomocy, jak każdy człowiek,
• nie chce być wyręczana,
• chętnie współpracuje, gdy zna zasady,
• oczekuje życzliwości i zwykłej kultury osobistej.

Różne stopnie utraty wzroku

Stan zdrowia osób niewidomych nie jest jednolity, a utrata wzroku może mieć różny przebieg i nasilenie. Na przykład, niektórzy:

• nie widzą od urodzenia,
• utracili wzrok w późniejszym okresie życia,
• widzą bardzo słabo i w ograniczonym zakresie,
• stopniowo lub nagle tracą zdolność widzenia,
• albo po leczeniu odzyskali częściowe widzenie, ale nadal funkcjonują bezwzrokowo.

Niekiedy brak wzroku współwystępuje z innymi niepełnosprawnościami, dlatego każda sytuacja jest indywidualna.

Może zainteresuje Cię także artykuł, jak wyglądają objawy zakrzepicy na nogach i rękach.

Technologia w życiu osób niewidomych

Nowoczesne technologie znacząco ułatwiają codzienne funkcjonowanie osób niewidomych. Jeśli więc chcesz pomóc, możesz zapytać, z jakich narzędzi dana osoba korzysta, ponieważ to często ułatwia współpracę.

Do najczęściej używanych rozwiązań należą:

• audiodeskrypcja – opis treści wizualnych przekazywany głosem,
• smartfony z udźwiękowieniem ekranu (np. VoiceOver, TalkBack),
• aplikacje rozpoznające kody, etykiety i kolory,
• komputery z czytnikami ekranu (np. NVDA),
• klawiatury i drukarki brajlowskie,
• „mówiące” urządzenia codziennego użytku, takie jak zegarki, wagi czy ciśnieniomierze.

Jak pomagać osobie niewidomej – dobre praktyki

Gdy spotykamy osobę niewidomą, po prostu:

• Zasygnalizujmy, że chcemy się do niej zwrócić – możemy lekko dotknąć ramienia i zacząć mówić.
• Przedstawmy się, nawet jeśli to osoba znajoma – nie każdy rozpoznaje głos.
• Jeśli prowadzimy, podajmy ramię i informujmy o przeszkodach.
• Przy schodach powiedzmy, czy prowadzą w górę, czy w dół.
• Opisując drogę, bądźmy precyzyjni: kierunki, odległości, charakterystyczne punkty.
• Przechodząc przez ulicę, zapytajmy, czy pomoc jest potrzebna.
• Po zakończeniu pomocy pożegnajmy się i upewnijmy, że osoba poradzi sobie dalej.

A jeśli z niewidomą osobą pracuje pies przewodnik, nie należy go głaskać ani rozpraszać.

W grupie, w pracy i podczas wydarzeń

W większym towarzystwie można pełnić rolę przewodnika informacyjnego:

• mówmy, kto dołącza lub wychodzi,
• opisujmy otoczenie, wystrój, sytuację,
• zwracajmy się po imieniu lub tytule, by było jasne, do kogo mówimy.

Natomiast w kinie czy teatrze, jeśli nie ma audiodeskrypcji, można wcześniej opowiedzieć treść lub szeptem komentować najważniejsze momenty.

Stały kontakt z osobą niewidomą

W miejscach, takich jak dom lub praca, szczególnie ważna jest przewidywalność:

• nie zmieniajmy układu przestrzeni bez uprzedzenia,
• nie zastawiajmy przejść i korytarzy,
• informujmy o przemeblowaniu i zmianach.

Takie drobne nawyki znacząco zwiększają poczucie bezpieczeństwa.

A jeśli opiekujesz się osobą z ograniczoną sprawnością ruchową, zobacz, jak możesz zabiezpieczyć łóżko przed moczem.

Opisywanie przedmiotów i przestrzeni

Jeżeli opisujemy położenie przedmiotów, wówczas pomocna jest zasada tarczy zegara:

• godzina 12 – najdalej od osoby,
• godzina 6 – najbliżej.

Natomiast w szatni, pociągu lub innym miejscu publicznym informujmy dokładnie, gdzie odkładamy rzeczy. A podczas płatności przekazujmy banknoty bezpośrednio do ręki, podając ich nominały.

Rozwiązania w placówkach NFZ

Placówki NFZ stopniowo wdrażają rozwiązania zwiększające dostępność dla osób z niepełnosprawnościami. Należą do nich m.in.:

• automatyczne drzwi i przystosowane wejścia,
• tyflomapy i ścieżki naprowadzające,
• znaczniki dźwiękowe,
• kontrastowe oznaczenia,
• możliwość wejścia z psem przewodnikiem,
• pętle indukcyjne i obsługa w języku migowym,
• dostępne toalety i miejsca parkingowe.

Czy mogę pomóc?

Pomoc osobie niewidomej nie wymaga specjalistycznej wiedzy ani nadzwyczajnych umiejętności. Wystarczy uważność, otwartość i gotowość do zapytania: „Czy mogę pomóc?”. Ponadto, szacunek, jasna komunikacja i brak pośpiechu sprawiają, że wsparcie staje się naturalne, a nie kłopotliwe.

Czasem największą pomocą jest po prostu traktowanie drugiego człowieka dokładnie tak, jak sami chcielibyśmy być traktowani.