Od 1 stycznia 2026 roku system wsparcia zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami przejdzie długo wyczekiwaną modernizację. Nowelizacja ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ma odciążyć Zakłady Aktywności Zawodowej (ZAZ) oraz Zakłady Pracy Chronionej (ZPChr) od nadmiernych obowiązków. Co więcej, pozwoli im też skupić się na tym, co naprawdę ważne: tworzeniu i utrzymaniu miejsc pracy.
Jak podkreśla Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych, zmiany są odpowiedzią na liczne postulaty pracodawców i samych placówek. Dotychczasowe przepisy, choć kiedyś potrzebne, z czasem stały się po prostu oderwane od rzeczywistości i bardziej ograniczały miejsca pracy dla osób z niepełnosprawnościami, niż pomagały.
Po co ta reforma?
Nowelizacja stawia przede wszystkim na deregulację. W uzasadnieniu ustawy wyraźnie wskazano, że wiele obowiązków, które zostały nałożone lata temu, nie przystaje do współczesnych warunków rynkowych i społecznych. Dzięki zmianom ZAZ i ZPChr mają zyskać większą elastyczność, mniej papierologii i większe możliwości rozwoju.
Najważniejsze zmiany od 2026 roku
Spójrzmy teraz na najbardziej istotne zmiany, jakie wejdą w życie w 2026 roku:
Wyższy limit zatrudnienia w ZAZ i ZPChr – zmiany od 2026 roku
W Zakładach Aktywności Zawodowej zwiększono wymagany wskaźnik zatrudnienia osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności z 35% do 55%.
Automatycznie oznacza to mniejszą presję na zatrudnianie tak dużej liczby osób ze znacznym stopniem. A to daje pracodawcom więcej swobody w budowaniu zespołów i ułatwia utrzymanie stabilnych kadr.
Koniec obowiązku zapewniania doraźnej opieki medycznej
ZAZ i ZPChr nie będą już musiały organizować dodatkowej, wewnętrznej opieki medycznej. W efekcie uznano, że taki wymóg jest dziś anachroniczny — generuje koszty, obciążenia organizacyjne i często dubluje funkcjonujący system ochrony zdrowia.
Mniej formalności przy ulgach PFRON
Firmy udzielające ulg we wpłatach na PFRON nie będą musiały automatycznie wystawiać każdemu nabywcy dokumentu potwierdzającego prawo do obniżenia wpłaty. Oznacza to duże odciążenie dla działów księgowych i administracji.
Dłuższy okres ochronny dla ZAZ
Wojewoda będzie mógł zwolnić Zakład Aktywności Zawodowej z obowiązku spełniania wymaganych wskaźników zatrudnienia nawet na 6 miesięcy — zamiast dotychczasowych trzech. Jest to ważna poduszka bezpieczeństwa w trudniejszych momentach kadrowych.
Sprawdź też artykuł o refundacji sprzętu medycznego z NFZ.
Większa elastyczność finansowa samorządów
Samorządy województw będą mogły zwiększać środki przeznaczone na działalność ZAZ, wykorzystując oszczędności własne lub fundusze przekazane przez PFRON. W praktyce może to oznaczać stabilniejsze finansowanie i szansę na rozwój placówek.
Kiedy zmiany zaczną obowiązywać?
Większość przepisów zacznie obowiązywać już od 1 stycznia 2026 r. Jednakże regulacje związane z informowaniem nabywców o ulgach PFRON wejdą w życie dopiero 1 marca 2026 r.
Co to oznacza w praktyce?
Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, placówki zajmujące się aktywizacją zawodową osób niepełnosprawnych będą miały mniej biurokratycznych przeszkód. A to z kolei stworzy więcej przestrzeni na realne działania. Wszystko wskazuje na to, że dzięki tej reformie przepływ wsparcia może stać się szybszy, bardziej logiczny i korzystniejszy dla wszystkich. Dzięki tym zmianom dla ZAZ i ZPChr w 2026 roku placówki będą mogły działać sprawniej.





