Nie każde pieczywo wpływa na organizm w taki sam sposób. Naukowcy analizujący dane z kilkudziesięciu krajów zauważyli, że częstsze spożywanie wysoko przetworzonych produktów zbożowych może wiązać się z większym ryzykiem nieswoistych chorób zapalnych jelit. Jednak to jeszcze nie powód, aby rezygnować ze wszystkich produktów zbożowych.
Nieswoiste choroby zapalne jelit
Do nieswoistych chorób zapalnych jelit (IBD) należą przede wszystkim choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Są to przewlekłe schorzenia, w których układ odpornościowy uczestniczy w rozwoju stanu zapalnego przewodu pokarmowego.
Na ich występowanie wpływa wiele czynników, tj. predyspozycje genetyczne, mechanizmy immunologiczne i środowisko. Jednym z obszarów badań jest również sposób odżywiania, który może mieć znaczenie dla ryzyka rozwoju tych chorób.
Co wykazało międzynarodowe badanie?
W projekcie PURE uczestniczyło ponad 140 tys. dorosłych z 27 krajów. W analizie brali udział również naukowcy z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Uczestników obserwowano przez wiele lat, a w tym czasie odnotowano 467 nowych przypadków IBD.
Badacze sprawdzali, czy znaczenie ma nie tylko ilość spożywanych produktów zbożowych, ale także stopień ich przetworzenia. Uwzględnili przy tym różne czynniki, takie jak wiek, płeć, aktywność fizyczna, palenie tytoniu i ogólna jakość diety.
Wyniki wskazały, że większe spożycie wysoko przetworzonych produktów zbożowych wiązało się z wyższym ryzykiem nieswoistych chorób zapalnych jelit. Podobnej zależności nie zaobserwowano w przypadku produktów mniej przetworzonych.
Zobacz też, czym osoby z alergią na gluten mogą zastąpić produkty z glutenem.
Nie każde pieczywo zwiększa ryzyko
Wśród analizowanych produktów znalazły się:
- pakowane pieczywo produkowane przemysłowo,
- ciasta i ciastka,
- gotowe produkty instant na bazie makaronu.
Naukowcy podkreślają, że nie należy traktować wszystkich produktów zbożowych jednakowo. Wysokiej jakości pieczywo o niższym stopniu przetworzenia i ryż nie wykazywały opisywanego związku z ryzykiem IBD.
Badanie nie dowiodło również, że samo jedzenie wysoko przetworzonego pieczywa bezpośrednio wywołuje chorobę. Po prostu wykazano zależność statystyczną, która wymaga dalszych analiz.
Dlaczego żywność wysoko przetworzona budzi zainteresowanie naukowców?
Badacze zwracają uwagę na dodatki technologiczne wykorzystywane podczas przemysłowej produkcji żywności. Wśród potencjalnie istotnych substancji wymieniają emulgatory, konserwanty i maltodekstryny.
Badania eksperymentalne sugerują, że niektóre dodatki mogą wpływać na mikrobiotę jelitową, barierę ochronną jelit i procesy zapalne. Nie ustalono jednak, który konkretny składnik odpowiada za zależność zaobserwowaną w projekcie PURE.
Co istotne, naukowcy nie stwierdzili podobnego związku dla wielu innych grup produktów, m.in. warzyw, owoców, nabiału, drobiu, roślin strączkowych i nieprzetworzonego czerwonego mięsa.
A tutaj dowiesz się, czy żółtko jajka jest lepsze od białka.
Jak wybierać produkty zbożowe?
Całkowite wyeliminowanie żywności wysoko przetworzonej może być trudne, ale warto ograniczać jej udział w codziennym jadłospisie. Dobrym rozwiązaniem jest częstsze wybieranie świeżych i mniej przetworzonych produktów.
Warto zwracać uwagę na:
- pieczywo o prostym składzie, najlepiej pełnoziarniste;
- produkty zbożowe bogate w błonnik;
- warzywa, owoce i rośliny strączkowe;
- ograniczenie gotowych wypieków i produktów instant.
Warto również pamiętać, że dieta nie daje gwarancji uniknięcia IBD. Aczkolwiek może stanowić jeden z elementów dbania o zdrowie jelit. Wyniki badania PURE wskazują przede wszystkim, że przy ocenie wpływu produktów zbożowych na zdrowie znaczenie może mieć nie tylko ich rodzaj, ale również stopień przetworzenia.
