Schistosomatoza (bilharcjoza) – jak dochodzi do zakażenia i jak się chronić?

Egzotyczne podróże kuszą pięknymi krajobrazami i ciepłą wodą, która aż prosi się o kąpiel. Niestety, w niektórych regionach świata to właśnie ona może stanowić ukryte zagrożenie. Schistosomatoza to choroba pasożytnicza, która przez długi czas może rozwijać się niemal niezauważenie. Warto wiedzieć, jak się przed nią chronić i kiedy zgłosić się do lekarza, szczególnie jeśli planujemy lub mamy za sobą wyjazd do tropików.

Czym jest schistosomatoza i jak dochodzi do zakażenia?

Schistosomatoza (bilharcjoza) to choroba wywoływana przez pasożyty z rodzaju Schistosoma. Do zakażenia dochodzi podczas kontaktu ze słodką wodą, w której znajdują się larwy pasożyta.

Co ważne:

• pasożyty mogą przeniknąć przez nieuszkodzoną skórę,
• wystarczy krótki kontakt – kąpiel, brodzenie, a nawet mycie rąk,
• źródłem są głównie jeziora, rzeki i kanały w krajach tropikalnych.

Największe ryzyko występuje w:

• Afryce Subsaharyjskiej,
• Azji Południowo-Wschodniej,
• części Ameryki Południowej i Karaibów.

A tutaj zdradzamy, czym jest hipertrichoza.

Schistosomatoza – objawy

Pierwsze objawy bywają bardzo subtelne, dlatego łatwo je zignorować.

Na początku może pojawić się:

• swędząca wysypka w miejscu kontaktu z wodą („świąd pływaków”),
• lekkie podrażnienie skóry.

Po kilku tygodniach u części osób rozwija się tzw. gorączka Katayama, której towarzyszą:

• gorączka i dreszcze,
• kaszel,
• bóle mięśni
• bóle stawów,
• powiększenie wątroby i śledziony.

Jeśli choroba nie zostanie wykryta, przechodzi w fazę przewlekłą.

Wtedy mogą pojawić się:

• problemy z układem moczowym lub pokarmowym,
• uszkodzenia narządów (np. wątroby, nerek),
• w skrajnych przypadkach nawet zmiany nowotworowe.

Jak wygląda diagnostyka?

Rozpoznanie choroby wymaga przede wszystkim dokładnego wywiadu, a więc kluczowa jest informacja o podróży do krajów tropikalnych.

Lekarz może zlecić:

• badanie moczu lub kału w poszukiwaniu jaj pasożyta,
• testy krwi (wykrywanie przeciwciał),
• badania obrazowe, np. USG jamy brzusznej.

Warto pamiętać, że wyniki mogą być początkowo ujemne, dlatego czasem konieczne jest powtórzenie badań po kilku tygodniach.

Leczenie – czy schistosomatozę można wyleczyć?

Tak, schistosomatoza jest chorobą, którą można skutecznie leczyć. Standardowo stosuje się lek przeciwpasożytniczy o nazwie Prazykwantel.

Najważniejsze informacje:

• leczenie zwykle trwa krótko (1–2 dawki),
• jest dobrze tolerowane,
• czasem konieczne jest powtórzenie terapii.

Rokowanie jest bardzo dobre, o ile choroba zostanie wykryta odpowiednio wcześnie.

Zasady profilaktyki – jak się chronić?

Z racji tego, że nie istnieje szczepionka przeciw schistosomatozie, kluczowa jest profilaktyka.

Podstawowe zasady:

• unikać kąpieli w słodkich wodach w rejonach tropikalnych,
• korzystać tylko z basenów i bezpiecznych źródeł wody,
• pić wodę butelkowaną lub przegotowaną,
• nosić obuwie ochronne w wilgotnym terenie,
• po przypadkowym kontakcie z wodą szybko osuszyć skórę.

Dodatkowo:

• przegotowanie wody eliminuje pasożyty,
• chlorowana woda (np. w basenach) jest bezpieczna.

Dowiedz się również, jak się chronić przed malarią.

Co zrobić po powrocie z podróży?

Jeśli podczas wyjazdu mieliśmy kontakt ze słodką wodą w krajach tropikalnych, powinniśmy rozważyć wykonanie badań kontrolnych i zgłosić się do lekarza, nawet jeśli nie mamy objawów.

Wczesne wykrycie choroby pozwala uniknąć poważnych powikłań.

Schistosomatoza – zakończenie

Schistosomatoza to choroba, która może rozwijać się po cichu, ale jej skutki bywają poważne. Dobra wiadomość jest taka, że można jej skutecznie zapobiegać i leczyć. Kluczowe znaczenie ma świadomość ryzyka, szczególnie podczas podróży do krajów tropikalnych.