Aktywność fizyczna jest jednym z najważniejszych sposobów na utrzymanie samodzielności w starszym wieku. Naukowcy z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu sprawdzili, czy tradycyjne ćwiczenia połączone z interaktywnymi grami mogą dodatkowo zachęcać seniorów do ruchu i poprawiać ich sprawność. Wyniki badania są obiecujące, szczególnie w przypadku osób, u których pojawiają się pierwsze oznaki osłabienia.
Czym jest zespół kruchości?
Zespół kruchości (frailty) to stan, w którym organizm traci część swoich rezerw i gorzej radzi sobie z chorobami, urazami i innymi obciążeniami. U seniorów może wiązać się z osłabieniem mięśni, wolniejszym chodem, większym ryzykiem upadków i stopniową utratą samodzielności.
Nie jest to jednak nieunikniony element starzenia. Szczególnie ważny jest etap określany jako pre-frailty, czyli stan poprzedzający pełnoobjawowy zespół kruchości. Pojawiają się wtedy pierwsze oznaki pogorszenia sprawności. Aczkolwiek istnieje jeszcze szansa na poprawę funkcjonowania dzięki odpowiednio dobranym działaniom.
Jednym z najważniejszych elementów profilaktyki jest regularny ruch. Ćwiczenia wzmacniające mięśnie, poprawiające równowagę i koordynację mogą pomagać seniorom dłużej zachować niezależność.
Czym są interaktywne gry ruchowe dla seniorów?
Exergaming to forma aktywności, która łączy ćwiczenia fizyczne z grami komputerowymi. Uczestnik steruje wydarzeniami na ekranie za pomocą ruchów własnego ciała. W ten sposób wykonuje zadania wymagające utrzymywania równowagi, przemieszczania się lub koordynowania ruchów.
W badaniu wrocławskich naukowców wykorzystano platformę rehabilitacyjną ActivLife oraz czujnik Kinect, który śledził ruchy ćwiczących. Seniorzy trenowali w pozycji stojącej, a specjalna uprząż z siedziskiem zapewniała im dodatkową stabilizację.
Taka forma treningu może być atrakcyjniejsza od powtarzania tradycyjnych ćwiczeń. Uczestnik otrzymuje konkretne zadania, obserwuje efekty swoich ruchów i na bieżąco dostaje informację zwrotną.
A jeśli chcesz wiedzieć, jak wyglądają proste ćwiczenia siłowe dla seniora w domu, wejdź tutaj.
Jakie efekty przyniósł trening seniorów?
W badaniu uczestniczyło 111 osób w wieku od 65 do 89 lat. Naukowcy oceniali ich sprawność i występowanie oznak zespołu kruchości. Po sześciu tygodniach ćwiczeń zaobserwowano poprawę średniego wyniku w skali kruchości, a także korzystne zmiany w kilku obszarach funkcjonowania.
Szczególnie dobre rezultaty uzyskano u osób znajdujących się w stanie pre-frailty.
W tej grupie poprawiły się wyniki dotyczące:
- siły mięśniowej,
- szybkości i sprawności chodu,
- wytrzymałości,
- utrzymywania równowagi.
U osób z wczesnymi i bardziej zaawansowanymi oznakami kruchości zmniejszyło się również ryzyko upadków oceniane za pomocą testu Tinetti.
Badacze wskazali ponadto na korzystne zmiany w zakresie funkcji poznawczych, nastroju i jakości życia uczestników. Szczególnie interesujące było to, że seniorzy z grupy pre-frailty chętniej uczestniczyli w zajęciach i rzadziej rezygnowali z treningów z powodów zdrowotnych lub organizacyjnych.
Czy gry ruchowe dla seniorów są lepsze od tradycyjnych ćwiczeń?
Wyniki badania są zachęcające, ale nie oznaczają jeszcze, że interaktywne gry ruchowe dla seniorów są skuteczniejsze od standardowej rehabilitacji. W projekcie nie było formalnej grupy kontrolnej, która wykonywałaby wyłącznie tradycyjne ćwiczenia lub nie uczestniczyła w treningach.
Nie można więc jednoznacznie stwierdzić, jaka część poprawy wynikała z samej aktywności fizycznej, a jaka z wykorzystania technologii. Potrzebne są kolejne badania, które pozwolą ocenić również trwałość uzyskanych efektów.
A tu dowiesz się, jak ćwiczyć mięśnie w domu za pomocą taśm i gum oporowych.
Ruch i motywacja mają znaczenie w każdym wieku
Interaktywne gry ruchowe dla seniorów mogą być ciekawym uzupełnieniem rehabilitacji osób starszych. Urozmaicają trening, angażują uwagę i pomagają utrzymać motywację do regularnych ćwiczeń. Mogą też stanowić okazję do wspólnego spędzania czasu.
Najważniejsze pozostaje jednak bezpieczne dopasowanie aktywności do możliwości seniora. Osoby z zaburzeniami równowagi, chorobami przewlekłymi lub znacznym osłabieniem powinny skonsultować plan ćwiczeń z lekarzem lub fizjoterapeutą. Wczesne reagowanie na pogorszenie sprawności może pomóc dłużej zachować samodzielność i dobrą jakość życia.
