Każdemu zdarza się zapomnieć, gdzie odłożył klucze, po co wszedł do pokoju albo jak nazywa się dawno niewidziana osoba. Z wiekiem takie sytuacje mogą pojawiać się częściej, ale nie każde zapominanie oznacza chorobę. Warto wiedzieć, kiedy problemy z pamięcią są naturalne, a kiedy wymagają konsultacji lekarskiej.
Czy zapominanie jest normalną częścią starzenia?
Wraz z wiekiem mózg również się zmienia. Niektóre osoby potrzebują więcej czasu, aby przypomnieć sobie nazwisko, przyswoić nową informację lub nauczyć się obsługi urządzenia. Sporadyczne trudności z przypominaniem sobie szczegółów nie muszą oznaczać poważnego problemu.
Niepokój powinny wzbudzić przede wszystkim takie zmiany, które są coraz częstsze, nasilają się lub zaczynają utrudniać codzienne funkcjonowanie.
Warto pamiętać, że demencja nie jest naturalnym ani nieuniknionym elementem starzenia się. To zespół objawów związanych z pogorszeniem funkcji poznawczych, które wpływają na samodzielność i codzienne życie.
Kiedy problemy z pamięcią u seniorów powinny zwrócić uwagę?
Niepokojące mogą być sytuacje, w których zapominanie wyraźnie różni się od wcześniejszego funkcjonowania danej osoby.
Warto zwrócić uwagę na:
- wielokrotne zadawanie tych samych pytań lub powtarzanie tych samych historii,
- zapominanie niedawnych rozmów i ważnych wydarzeń,
- gubienie się w dobrze znanych miejscach,
- trudności z wykonywaniem wcześniej prostych czynności,
- problemy z planowaniem, organizacją i podejmowaniem decyzji,
- częste trudności ze znalezieniem odpowiednich słów,
- dezorientację dotyczącą czasu lub miejsca.
Nie każdy z tych objawów oznacza demencję. Ich występowanie jest jednak powodem, aby przyjrzeć się sytuacji i skonsultować ją ze specjalistą.
Zobacz też, jak dieta bogata w cukier i tłuszcze wpływa na pamięć.
Problemy z pamięcią u seniorów – nie tylko choroba Alzheimera
Problemy z pamięcią mogą mieć wiele przyczyn. Jedną z nich są choroby neurodegeneracyjne, w tym choroba Alzheimera. Aczkolwiek nie jest to jedyne możliwe wyjaśnienie.
Na funkcje poznawcze mogą wpływać również:
- przewlekły stres i przemęczenie,
- depresja lub zaburzenia lękowe,
- problemy ze snem,
- działania niepożądane niektórych leków,
- niedobory wybranych składników odżywczych,
- zaburzenia hormonalne i inne choroby.
Niektóre przyczyny pogorszenia pamięci można leczyć lub ograniczać ich wpływ. Dlatego nie należy samodzielnie rozpoznawać u siebie demencji ani zakładać, że trudności są nieodwracalne.
Do jakiego lekarza zgłosić się z problemami z pamięcią?
Pierwszym krokiem może być wizyta u lekarza rodzinnego. Podczas konsultacji lekarz zapyta o zauważone zmiany, przyjmowane leki, choroby przewlekłe i codzienne funkcjonowanie.
W zależności od sytuacji może zalecić badania lub skierować pacjenta do neurologa, psychiatry albo poradni zajmującej się diagnostyką zaburzeń pamięci.
Przed wizytą warto przygotować:
- przykłady sytuacji, w których pojawiają się problemy,
- informacje o tym, kiedy się zaczęły i czy się nasilają,
- listę przyjmowanych leków,
- obserwacje bliskich dotyczące zmian w zachowaniu.
Jeśli to możliwe, dobrze, aby na konsultację przyszła również osoba, która zna pacjenta i może opisać zauważone trudności.
Jak wspierać pamięć na co dzień?
Zdrowy styl życia nie daje gwarancji uniknięcia demencji, ale może wspierać ogólną kondycję organizmu i zdrowie mózgu.
Warto zadbać o:
- regularną aktywność fizyczną dostosowaną do możliwości,
- odpowiednią ilość snu,
- zróżnicowaną dietę,
- kontakty społeczne i rozmowy z bliskimi,
- rozwijanie zainteresowań i uczenie się nowych rzeczy,
- kontrolowanie chorób przewlekłych, takich jak nadciśnienie i cukrzyca.
Pomocne bywają również kalendarze, notatki, przypomnienia w telefonie i odkładanie ważnych przedmiotów zawsze w to samo miejsce.
A tutaj możesz sprawdzić, czy krótsze przerwy w jedzeniu mogą być korzystne dla pracy mózgu.
Nagłe zaburzenia pamięci wymagają pilnej reakcji
Stopniowe pogarszanie się pamięci należy skonsultować z lekarzem, ale nagłe splątanie lub gwałtowne zaburzenia orientacji wymagają pilnej oceny medycznej. Jeśli towarzyszą im zaburzenia mowy, osłabienie jednej strony ciała, opadnięcie kącika ust lub inne objawy udaru, należy natychmiast wezwać pomoc ratunkową.
Nie warto czekać, aż problemy z pamięcią u seniorów same ustąpią, jeśli zaczynają wpływać na bezpieczeństwo lub samodzielność. Wczesna diagnostyka pozwala ustalić przyczynę dolegliwości i dobrać odpowiednie postępowanie.
