Orteza kolana może być ważnym elementem leczenia i rehabilitacji po urazach, zabiegach lub przy niektórych przewlekłych problemach ze stawem. Jednak nie każdy pacjent potrzebuje takiego wsparcia, a rodzaj ortezy powinien odpowiadać konkretnemu problemowi.
Orteza kolana – kiedy ją stosować?
Ortezy kolanowe mogą być wykorzystywane po urazach więzadeł, zwichnięciach rzepki czy wybranych zabiegach ortopedycznych. W niektórych sytuacjach stosuje się je również przy niestabilności stawu, chorobie zwyrodnieniowej lub podczas stopniowego powrotu do aktywności.
Po operacji orteza może ograniczać określone ruchy i ułatwiać bezpieczne zwiększanie obciążenia kończyny. Nie oznacza to, że każda osoba po zabiegu powinna nosić ją przez określony z góry czas. Decyzja zależy od rodzaju operacji, stanu kolana i przebiegu rehabilitacji.
Jak działa orteza?
Sposób działania zależy od konstrukcji konkretnego modelu. Miękkie stabilizatory mogą zapewniać kompresję i lekkie wsparcie. Z kolei bardziej zaawansowane ortezy mogą ograniczać niektóre ruchy lub kontrolować zakres zgięcia i wyprostu.
Orteza może:
- zwiększać stabilność stawu,
- ograniczać niepożądany zakres ruchu,
- odciążać wybrane struktury kolana,
- zapewniać dodatkowe wsparcie podczas aktywności,
- zwiększać świadomość ułożenia stawu.
Nie należy zakładać, że sama orteza przyspieszy leczenie każdego urazu. Jej działanie powinno być elementem całego planu postępowania.
Orteza kolana i jej rodzaje
Dobór zależy przede wszystkim od celu, jaki ma zostać osiągnięty.
Dostępne są:
Miękkie stabilizatory – zapewniają lekkie podparcie i kompresję. Mogą być stosowane przy niewielkich dolegliwościach lub podczas aktywności, jeśli nie jest potrzebna większa stabilizacja.
Ortezy z szynami lub zawiasami – zapewniają większą kontrolę ruchu i mogą być wykorzystywane w określonych urazach więzadeł czy podczas rehabilitacji.
Ortezy odciążające – mają konstrukcję pozwalającą zmniejszyć obciążenie wybranej części stawu, między innymi w niektórych przypadkach choroby zwyrodnieniowej.
Im bardziej specjalistyczna orteza, tym ważniejsze jest jej odpowiednie dopasowanie do problemu i budowy kończyny.
Jak dobrać ortezę?
Przed zakupem warto określić, czy potrzebne jest jedynie lekkie wsparcie, czy kontrola konkretnego ruchu. Przy urazach, niestabilności, po operacji lub przy nasilonych dolegliwościach wybór najlepiej omówić z lekarzem albo fizjoterapeutą.
Istotny jest również rozmiar. Pomiar należy wykonać zgodnie z instrukcją producenta, ponieważ poszczególne modele mogą wymagać pomiaru obwodu uda, kolana lub podudzia.
Prawidłowo założona orteza nie powinna powodować silnego ucisku, drętwienia, mrowienia ani zmian koloru skóry. Jeżeli pojawiają się takie objawy, trzeba sprawdzić jej ustawienie i dopasowanie.
Czy można ćwiczyć i uprawiać sport w ortezie?
W niektórych przypadkach tak, ale zależy to od rodzaju ortezy i przyczyny jej stosowania. Niektóre modele są przeznaczone właśnie do kontrolowanego ruchu podczas rehabilitacji lub aktywności.
Sama możliwość założenia ortezy nie oznacza, że kolano jest gotowe na większe obciążenie. Powrót do sportu powinien uwzględniać stan tkanek, siłę mięśni, zakres ruchu, stabilność stawu i zalecenia specjalisty.
A tutaj dowiesz się, kiedy stosować ortezy stawu skokowego.
Orteza kolana – na co uważać podczas noszenia?
Orteza nie powinna być stosowana dłużej ani intensywniej niż zalecono. W zależności od rodzaju urazu może być potrzebna tylko podczas określonych czynności albo przez większą część dnia.
Warto również regularnie kontrolować skórę w miejscach kontaktu z materiałem. Zaczerwienienie, otarcia, pęcherze, drętwienie lub nasilający się ból są sygnałem, że orteza może być źle dopasowana albo nieodpowiednia.
Najważniejsze jest traktowanie ortezy jako narzędzia wspierającego leczenie, a nie zamiennika ćwiczeń i rehabilitacji. Jej właściwy dobór może ułatwić bezpieczne funkcjonowanie, ale sposób stosowania powinien wynikać z konkretnej sytuacji pacjenta.
