Hipochondria to nie fanaberia. Kiedy lęk o zdrowie wymaga leczenia?

Ciągłe obawy przed poważną chorobą mogą skutecznie utrudnić normalne życie. Osoba cierpiąca z powodu lęku o zdrowie może interpretować nawet niewielkie dolegliwości jako sygnał groźnego schorzenia, mimo prawidłowych wyników badań. Nie jest to żaden wymysł ani przesada, ale problem psychiczny, który można skutecznie leczyć.

Czym jest lęk o zdrowie?

Określenie „hipochondria” jest dziś coraz częściej zastępowane terminem lęk o zdrowie lub lęk przed chorobami. Osoba dotknięta tym problemem nadmiernie koncentruje się na swoim stanie zdrowia i może stale obawiać się, że cierpi na poważną, niezdiagnozowaną chorobę.

Charakterystyczne jest to, że lęk nie znika nawet wtedy, gdy kolejne konsultacje i badania nie potwierdzają podejrzewanego schorzenia. Zwykłe sygnały płynące z organizmu, takie jak zmęczenie, pocenie się, kołatanie serca czy problemy trawienne, mogą być odbierane jako dowód poważnej choroby.

Ciągłe analizowanie objawów może prowadzić do błędnego koła. Niepokój zwiększa uwagę poświęcaną ciału, a zauważenie kolejnego odczucia powoduje jeszcze większy lęk.

Zobacz też, jak ćwiczenia działają na demencję, lęk i depresję.

Skąd bierze się hipochondria?

Nie istnieje jedna przyczyna lęku o zdrowie. Znaczenie mogą mieć zarówno indywidualne predyspozycje psychiczne, jak i doświadczenia z wcześniejszych etapów życia.

Ryzyko może zwiększać dorastanie w środowisku, w którym dużo mówiło się o chorobach i zagrożeniach zdrowotnych. Znaczenie może mieć również doświadczenie poważnej choroby własnej lub bliskiej osoby.

Problemowi mogą sprzyjać także inne zaburzenia lękowe. Współczesnym źródłem dodatkowego niepokoju jest internet. Nieustanne wyszukiwanie informacji o objawach i chorobach może prowadzić do samodzielnego „diagnozowania się” i wzmacniać przekonanie, że nawet niewielka dolegliwość oznacza poważne zagrożenie.

Lęk o zdrowie wpływa na całe życie

Problem nie ogranicza się do chwilowego strachu. Silny i utrzymujący się lęk może utrudniać pracę, odpoczynek, relacje z bliskimi czy podejmowanie codziennych decyzji.

Częste wizyty u lekarzy i wykonywanie kolejnych badań mogą dodatkowo generować koszty. Z drugiej strony osoba z takim zaburzeniem może również unikać sytuacji, które uważa za potencjalnie niebezpieczne.

Problem może mieć także poważniejsze konsekwencje. Badanie przeprowadzone przez naukowców z Instytutu Karolinska, obejmujące ponad 40 tys. osób, wykazało wyższe ryzyko zgonu wśród osób z rozpoznanym lękiem o zdrowie. Zwiększone ryzyko dotyczyło zarówno przyczyn naturalnych, jak i nienaturalnych, przy czym szczególnie niepokojący był związek z samobójstwami.

To pokazuje, że nie należy lekceważyć cierpienia osób zmagających się z tym zaburzeniem.

A tutaj możesz sprawdzić, jak leczyć lęk separacyjny.

Hipochondria – jak wygląda leczenie?

Podstawą terapii jest psychoterapia, szczególnie terapia poznawczo-behawioralna (CBT). Jej celem jest rozpoznanie nieprawidłowych sposobów interpretowania sygnałów z organizmu oraz stopniowa zmiana zachowań podtrzymujących lęk.

W niektórych przypadkach lekarz może zdecydować o zastosowaniu leków. W terapii wykorzystuje się leki przeciwdepresyjne z grup SSRI lub SNRI. Dobór preparatu i sposób leczenia zawsze powinien należeć do specjalisty.

Pomoc może być prowadzona również przez internet. Badania wskazują, że internetowa terapia poznawczo-behawioralna może przynosić rezultaty porównywalne z tradycyjnymi spotkaniami z terapeutą. Może to być szczególnie istotne dla osób, które mają utrudniony dostęp do specjalistycznej pomocy.

Jak powinni reagować bliscy?

Osoby z otoczenia chorego nie powinny wyśmiewać jego obaw ani powtarzać, że „wszystko jest tylko w jego głowie”. Lęk jest realnym doświadczeniem, nawet jeśli jego przyczyna nie znajduje potwierdzenia w badaniach.

Jednocześnie ciągłe uspokajanie chorego i zachęcanie do kolejnych badań nie rozwiązuje problemu. Jeżeli lekarz wykluczył podejrzewaną chorobę, kolejne niepotrzebne konsultacje mogą jedynie utrwalać mechanizm lęku.

Najlepszym rozwiązaniem jest zachęcenie do skorzystania z pomocy specjalisty zdrowia psychicznego.

Może zainteresuje Cię również artykuł, jak poradzić sobie ze starzeniem.

Nie warto czekać z pomocą

Lęk o zdrowie może stać się poważnym zaburzeniem, ale nie oznacza to, że pacjent jest skazany na życie w ciągłym strachu. Odpowiednio dobrana terapia pozwala wielu osobom ograniczyć nadmierne skupienie na objawach i odzyskać kontrolę nad codziennym funkcjonowaniem.

Im wcześniej problem zostanie rozpoznany i rozpocznie się właściwe leczenie, tym większa szansa na poprawę jakości życia.